psychologia społeczna

Jednym ze standardowych ujęć pokazujących nasze funkcjonowanie, również to społeczne, jako zdeterminowane przez procesy poznawcze jest teoria dysonansu pozanwczego Festingera. Postawowe jej twierdzenie zmierza do pokazania, że tym co decydująco wpłynie na kierunek i sposób naszego dziłania jest efekt porównania między przekonaniami. -zgodne lub niezgodne Obszarem na którym rodzi się dysonans jest sfera poznania, wykrywanie sprzeczności odbywa się na poziomie procesów poznawczych. Nieprzyjemny stan dysonansu można zlikwidować poszukując dodatkowych danych, które by jedno z pozostających w dysonansie przekonań postawiło w innym świetle. Drugi sposób to zmiana jednego z przekonań pozostających ze sobą w dysonansie. Zdaniem Aronsona jeśli chcemy doprowadzić do tego, by ktoś nie popełniał czynów społecznie nie aprobowanych należy dazyć do podwyższenia jego samooceny. W ten sposób intensyfikujemy możliwość powstanie dysonansu pozanwczego między tym, co zrobił (lub zamierza zrobić) a tym, dlaczego może się wysoko cenić. Konsekwencją tego dysonansu byłoby unikanie działań które by mogły wzbudzać ów nieprzyjemny stan emocjonalny, będący następstwem dysonansu poznawczego. Inicjacja to pewien cykl działań podejmowanych w danej społeczności w celu przyjęcia w jej poczet nowych członków. Aronson uważa, że tak naprawdę teoria dysonansu poznawczego pokazuje człowieka, nie jako istotę racjonalną (kierującą się uzasadnionymi rozumowymi przesłankami), lecz jako istotę skłonną do racjonalizacji. Chce w ten sposób powiedzieć „że zależy nam nie tyle na tym, by znaleść rzeczywiste powody, lecz takie, które nas samych zdołają przekonać”. Szukamy uzasadnienia naszego zachowania. Uzasadnienie zewnętrze i wewnętrzne. Uzasadnienia, niezależne czy wewnętrzne, czy zewnętrzne są neutralizatorami. Uzasadnieniem sytuacyjnym (zewnętrznym) jest wszystko w naszym otoczeniu, co naszym zdaniem wpłynęło na wybór działań, jakie podjęliśmy. Prykładem takich uzasadnień mogą być kary i nagrody, do uzyskania których prowadzą nasze działania. Uzasadnienie wewnętrzne-uzasadnione dopuszczalnym wyjątkiem.